- Jestem pełen szacunku dla ludzi, którzy w poczuciu solidarności walczyli o swoją godność i swój honor – przyznał w swoim przemówieniu podczas XXV rocznicy Wielkiego Strajku Górników w Wielkiej Brytanii przewodniczący ZZG w Polsce, Andrzej Chwiluk. – Swoją determinacją udowodnili, że wartości takie jak tradycja, praca i pewność przyszłości swoich rodzin są dla górników najważniejsze. -

 

W 1982 roku na konferencji prasowej, Artur Scargill, przewodniczący brytyjskiego Krajowego Związku Górników (National Union of Mineworkers, NUM) ujawnił poufne pismo, na mocy którego rząd Wielkiej Brytanii podjął się realizacji planu zamknięcia do 95 kopalń na przestrzeni nadchodzącego dziesięciolecia.

Rok później rząd potwierdził chęć zamknięcia dwudziestu zakładów wydobywczych, zmniejszenia wydobycia o 4 mln ton oraz zwolnienia około 20000 pracowników w 1984 roku.

 Jednak to decyzje o likwidacji kopalni Cortonwood Coliery w Yorkshire, Snowdown w Kencie i Polmaise w Szkocji były iskrą, która rozpoczęła ogólnokrajowy strajk pracowników górnictwa. Likwidacja kopalń zmuszała górników do szukania nowego miejsca w życiu, zmiany miejsca zamieszkania i zawodu. Niszczyła struktury społeczne. Osobom dotkniętym tym procesem wydawała się katastrofą.

W czasie protestów, które w sumie trwały około szesnastu miesięcy, 11000 górników zostało aresztowanych, 7000 rannych, 11 osób zginęło, a 1000 straciło pracę. Była to rządowa odpowiedź na wsparcie, jakie solidarnie udzielili Krajowemu Związkowi Górników swoim protestującym kolegom.

Solidarność wykazali jednak nie tylko pracownicy przemysłu wydobywczego. Do walki z dyktaturą Margaret Thatcher stanęli również kolejarze i marynarze. Pomocy udzielały także osoby zatrudnione w przemyśle papierniczym. Niestety, pozostałe związki zawodowe nie tylko nie udzieliły pomocy NUM, ale sporadycznie krytykowały górników za ich walkę o godne warunki pracy. Związki zawodowe z innych krajów również wspierały walkę Brytyjczyków, dokładnie tak, jak uczynili to w roku 1926. Ulice największych miast stały się miejscem brutalnych ataków oddziałów policji na manifestujących związkowców.

Działalność związków w latach 1984-1985 ujawniła także nowy wymiar walki z brytyjskim Establishmentem. W środowiskach górniczych zostały bowiem utworzone specjalne grupy składające się jedynie z kobiet. Organizacje te zajmowały się nie tylko pomocą w punktach żywieniowych oraz zarządzaniem finansami, ale brały także aktywny udział w demonstracjach i protestach na ulicach największych miast Zjednoczonego Królestwa.

Angażując się z walkę z górnikami, rząd nie kierował się racjonalnymi powodami. Ze względu na znacznie zmniejszone wydobycie węgla, produkcja energii spadła na barki przestarzałych elektrowni zasilanych alternatywnymi surowcami, których ponowne uruchomienie wymagało olbrzymich nakładów finansowych oraz elektrowni jądrowych, pracujących znacznie dłużej, niż określają to zasady bezpieczeństwa.

Po ponad roku walki związków zawodowych z rządami Margaret Thatcher, 3 marca 1985 roku, podczas nadzwyczajnej konferencji Krajowego Związku Górników, podjęto decyzję o zakończeniu strajku.

Nadrzędnym celem strajku nie były wyższe płace, czy dodatkowe premie. Przyświecał mu znacznie wyższy cel - walka o wartości, którymi kierują się górnicy w swojej ciężkiej i niebezpiecznej pracy i lepsze jej warunki. Walka o możliwość kontynuowania górniczej tradycji w tak wielu Brytyjskich rodzinach i w imię pewności, że przyszłe pokolenia będą również mogły szczycić się mianem "górnika".

Brytyjska walka związków zawodowych, toczona przeciw swojemu największemu wrogowi - rządowi Margaret Thatcher, wzbudziła wielkie zainteresowanie nie tylko w Wielkiej Brytanii. Echa ogólnokrajowych strajków dały się słyszeć na całym świecie, wszakże wiele krajów wspierało słuszne idee wyznawane przez górników z Yorkshire czy Kentu. Wielki strajk górników udowodnił, że zjednoczone związki zawodowe mogą wspólnie stanąć do efektywnej walki z krzywdzącymi rządami swoich krajów.

Przykład Brytyjczyków został również wykorzystany przez Polskę w dobie zmian ustrojowych roku 1989. Udowodnił on, że walka z brutalnym reżimem jest możliwa, co również udało się w Polsce.

Strajk ten udowodnił także, że podstawą skutecznego działania związków zawodowych jest ich jedność i solidarność. Wspólna walka górników, kolejarzy i pracowników pozostałych branż pokazała siłę ruchu związkowego i udowodniła, że wartości przez nich wyznawane nie mogą zostać wypaczone neoliberalnymi rządami.